Edmond Hustinx
De ‘Maastrichtse Edison’
De Maastrichtenaar Edmond Hustinx (1898-1984) was een chemicus, fabrikant, bevorderaar van kunst en wetenschap, en bovenal uitvinder. In de sporen van zijn vader verdiende deze markante figuur de kost als zeepfabrikant. Voor Edmond (Edmao / Mao) Hustinx was de fabriek vooral een laboratorium. Hij was voortdurend in de weer met het bedenken van nieuwe of verbeterde producten (niet alleen binnen de zeepbranche) en innovatieve productieprocessen. Belangrijke, en lucratieve, uitvindingen waren een naar hem genoemde kolf en een continu roterende oven voor de productie van ‘waterglas’, een bestanddeel voor onder meer de productie van reinigingsmiddelen. Als uitvinder was Edmond Hustinx constant op zoek naar vondsten en verbeteringen. Hij had een ‘eureka-radar’. In binnen- en buitenland vroeg Edmond Hustinx patent aan voor zijn vindingen.
Op het eind van zijn leven had Edmond Hustinx ruim 1100 uitvindingen en ontdekkingen notarieel laten vastleggen. Voor een deel vroeg hij nationaal en internationaal octrooi aan. Het doen van uitvindingen, ofwel het vinden van eureka’s, vormt de rode draad van zijn bestaan. Hij wordt met recht, maar ook met enige spot, de ‘Maastrichtse Edison’ genoemd. Misschien zou de bijnaam ‘Maastrichtse Leonardo’ nog beter zijn. Net als de ‘uomo universale’ Leonardo da Vinci deed Hustinx niet alleen technische uitvindingen, maar woekerde hij ook met artistieke talenten. Edmond was een verdienstelijk amateurschilder en had grote interesse in radio, film en muziek.
Nog vóór in 1971 het befaamde rapport van de Club van Rome werd gepresenteerd, boog Hustinx zich over het vraagstuk van milieuvervuiling en uitputting van grondstoffen. Hustinx noemde zijn methode om uitstoot te verminderen en afval te recyclen ‘co-productie’.
Interesse in wetenschap en liefde voor Maastricht combineerde Edmond Hustinx in de poging om een universiteit naar Maastricht te halen. Hij was een drijvende kracht achter de Stichting Wetenschappelijk Onderwijs Limburg (SWOL), die vanaf halverwege de jaren 1960 pleitte voor de komst van een medische faculteit naar Maastricht (als springplank voor een universiteit).
Edmond Hustinx was bevriend met Nobelprijswinnaar Pie Debye (1884-1966), geboren Maastrichtenaar. In 1962 kwam hij uit de VS over om in de Stadsschouwburg de eerste Hustinx-prijs voor Chemie uit te reiken aan twee wetenschappers voor hun innovatieve toepassing van de Hustinx-kolf. Later ging die onderscheiding de Debye-prijs heten. Bij gelegenheid van de uitreiking in 1962 hield Debye een voordracht met de titel ‘the measuring of molecules’. De lezing werd op LP uitgebracht. Een exemplaar daarvan stuurde Edmond Hustinx naar de wereldberoemde natuurkundige Werner Heisenberg, die hem daarvoor hartelijk dankte.
Op 29 juni 1959 verleende de Technische Hochschule in Aken Pie Debye een ededoctoraat. ’s Avonds werd de laureaat ontvangen op het stadhuis van Maastricht. Tijdens de plechtigheid riep Debye Edmond Hustinx op het podium. Jaques Pirson dichtte hierover: Als echt Trichter jongen heeft Hustinx bezongen |
Na een burnout stortte Edmond Hustinx zich op de studie van de geometrie. ‘Wiskunde als hobby’ noemde hij deze bezigheid. Meetkunde had hem al zijn hele leven geboeid. Ook op dit vlak deed hij ontdekkingen, die hij meermaals notarieel liet vastleggen. De kleurrijke ‘tekeningen’ die hij maakte om zijn gedachten over meetkunde te ondersteunen, maken duidelijk hoe hij zich in geometrische vraagstukken kon verliezen.
De persoon Edmond Hustinx leeft voort in de naar hem vernoemde stichting, opgericht in 1961 (www.hustinxstichting.nl). De Stichting Edmond Hustinx reikt diverse prijzen uit aan personen die verbonden zijn aan een van de onderwijsinstellingen van Maastricht. De belangrijkste zijn de Debye-prijs, vernoemd naar de Maastrichtse Nobelprijswinnaar, en de Henriëtte Hustinx-prijs voor kunstzinnige prestaties (beeldende kunst, muziek, toneel). Henriëtte Hustinx (1893-1959) was Edmonds veelzijdig getalenteerde zus.
In Bureau Europa te Maastricht is tot 12 november een tentoonstelling over Edmond Hustinx (als uitvinder) ingericht: https://www.bureau-europa.nl/eureka-edmond-hustinx/
Het SHCL bewaart het archief van Edmond Hustinx en zijn bedrijven [EAN_0887]. Het HCL beheert het archief van de Stichting Edmond Hustinx (1961-2001) [21.467].
Literatuur:
W.A.E. Minis-van de Geyn en L.L. Minis. Edmond Hustinx 1898-1984. Een biografie van de oprichter en naamgever van de Stichting Edmond Hustinx (1986).
[Auteur: Frank Hovens]