Hoe kom ik meer te weten?

Mijnarchieven
Bij Tracé worden niet alleen de AZL-kaarten bewaard, maar ook de archieven van de mijn Willem-Sophia (EAN_0603) en de mijnen Laura & Vereeniging (EAN_0950). Klikt u hier en hier voor de online inventarissen van beide archieven. Een inventaris is een soort inhoudsopgave: een genummerde lijst van alle archiefbestanddelen waarmee iemand kan bepalen welke stukken voor hem of haar interessant zijn om aan te vragen in onze studiezaal. In het archief komen allerlei onderwerpen aan de orde. In de inleidingen van beide inventarissen vindt u bovendien een korte geschiedenis van het betreffende mijnbedrijf. Het archief van de Willem-Sophia bevat bijvoorbeeld stukken betreffende de mijnpolitie, de reddingsbrigade, een serie werkmansboekjes en een aantal personeelsdossiers. Ook zijn er ongevallenregisters van het ondergronds en het bovengronds personeel aanwezig. Voor deze of andere stukken betreffende personen, zoals loonlijsten, is de ene keer de naam van de werknemer, de andere keer zijn werknummer het uitgangspunt. Houd er wel rekening mee dat niet alle archiefstukken voor iedereen zonder meer openbaar zijn vanwege de privacywetgeving.

De archieven van de Domaniale Mijn en de Oranje-Nassau mijnen worden beheerd door onze collega's van het Historisch Centrum Limburg (HCL). Voor de inventarissen kunt u het beste zoeken op de toegangscode 17.04 en 17.05* op de website archieven.nl. Zo worden in het archief van de Domaniale mijn nog persoonsdossiers bewaard - van beambten en staf en arbeiders - evenals personeelskaarten van politiek delinquenten, en ongevallendossiers. Klik hier voor de ongevallenrapporten van de Oranje-Nassau. Deze stukken zijn raadpleegbaar voor de betreffende oud-werknemer, na diens toestemming of op vertoon van een bewijs van overlijden. Ook het archief van de Staatsmijnen wordt bij HCL bewaard (17.36*). Voor inzage in dit archief is speciale ontheffing nodig. Personeelskaarten zijn in dit archief overigens niet te vinden.

Zie hier voor een groter overzicht van de mijnarchieven in beheer van Tracé en HCL.

Mijnwerkerstijdschriften
Onze tijdschriften van mijnwerkersvakbonden zijn gedigitaliseerd en hier van omslag tot omslag te lezen. Het gaat om zo'n dertig titels, van zeer uiteenlopende politieke en religieuze signatuur. Bovendien zijn op de website demijnen.nl de tijdschriften van de gezamenlijke mijnen te lezen: Stukkool (1929-1942) en Steenkool (1946-1955). Werkte uw vader of opa een lange tijd in de mijn? In ieder nummer van Steenkool is een eregalerij van jubilarissen opgenomen. Met naam, toenaam, adres en foto werd een ‘feestvarken' in het zonnetje gezet en vereeuwigd. Ook mijnrampen en ongelukken kwamen in deze bladen aan de orde. Raadpleeg in dit verband ook de Oranje-Nassau post in onze studiezaal.

Verslagen van de Inspecteur-Generaal der Mijnen
Informatie over dodelijke ongevallen in de mijnen is ook te vinden in de Verslagen van de Inspecteur-Generaal der mijnen. Deze jaarverslagen zijn opgenomen in onze bibliotheek en raadpleegbaar in de studiezaal.

Het Nederlands Mijnmuseum in Heerlen heeft twee locaties. De hoofdlocatie bevindt zich in het monumentale voormalige warenhuis Kneepkens, ontworpen door architect Frits Peutz. Op vier verschillende verdiepingen wordt het ondergrondse én het bovengrondse verhaal van deze regio verteld. Mijnmonument Oranje-Nassau is het voormalige schacht- en ophaalgebouw van de Oranje-Nassau I. Hier wordt aan de hand van mijnwerkersobjecten het verhaal van de koempels en hun ondergrondse werk en leven verteld.
 

Schacht Nulland
Nulland was onderdeel van de Domaniale Mijn in Kerkrade, de oudste steenkolenmijn van Nederland. Het is de enige mijnschacht in Nederland die op zijn originele plaats is blijven staan. Oud-koempels van de Domaniale Mijn hebben de schacht opgeknapt en ingericht als museum.
 

Gedachteniskapel van de mijnwerkers
In Terwinselen (gemeente Kerkrade) staat de Gedachteniskapel van de Mijnwerkers. Het monument ligt aan Casinolaan 15 op het terrein van de voormalige Staatsmijn Wilhelmina, aan de voet van de Wilhelminaberg. De kapel is ingericht ter nagedachtenis aan de 1169 ondergronds en 286 bovengronds omgekomen mijnwerkers van alle Zuid-Limburgse mijnen. De ruim elfhonderd namen van de ondergronds omgekomen mijnwerkers zijn op twee muren ter weerszijden van de kapel aangebracht, terwijl de namen van de bovengronds omgekomen kompels op een plaquette in de kapel zijn te lezen.

Algemene literatuur
Beschikbaar in onze bibliotheek in de studiezaal en/of via onze webshop:

• Ad Knotter (red.), Mijnwerkers in Limburg. Een sociale geschiedenis
• Jan Peet, Willibrord Rutten en Rosalind Buck, Oranje-Nassau Mijnen: een pionier in de Nederlandse steenkolenmijnbouw, 1893-1974
• Paul Geilenkirchen, Domaniale steenkolenmijnen, 1815-1996.
• Nolten, Wim, Loek Kreukels, Gerard Brouns en Roelof Braad (eds.), Het wel en wee van L&V: wetenswaardigheden over de werknemers van de mijnen van Laura & Vereeniging te Eygelshoven (1899-1974). Stichting Historische Kring Het Land van Herle.
• Serge Langeweg, Mijnbouw en arbeidsmarkt in Nederlands-Limburg. Herkomst, werving, mobiliteit en binding van mijnwerkers tussen 1900 en 1965. Maaslandse Monografieën 75
• Annet Schoot Uiterkamp, Kolen en kampen. Tewerkstelling van politieke delinquenten in Nederlandse steenkolenmijnen, 1945-1958. Maaslandse Monografieën 86
• Ad Knotter (red.), Limburg Kolenland. Studies over de geschiedenis van de Limburgse kolenmijnbouw / (her)uitgegeven ter gelegenheid van Jaar van de Mijnen 2015
• Paul Arnold, Onder onze voeten. Beelden uit de mijnstreek. Fotoboek over de Limburgse kolenmijnen en de mensen die er hun brood verdienden.
• Wiel Kusters, In en onder het dorp. Mijnwerkersleven in Limburg. Het verhaal van de mijnwerkers in Limburg aan de hand van Kusters' eigen familiegeschiedenis.

Jaarboek Tracé
Sinds 1955 geeft Tracé een eigen jaarboek uit onder de titel 'Studies over de sociaaleconomische geschiedenis van Limburg'. Ook het mijnverleden komt daarin regelmatig aan bod. Ons jaarboek staat online en is doorzoekbaar. Klik hier.

Mijnen.nl
Meer informatie over de geschiedenis van de mijnen in Limburg, foto's en interviews zijn ook te vinden op demijnen.nl 

Beeldbanken
Foto's vindt u ook bij HCL en Gemeentearchief Kerkrade.